Yangın Duvarının Tehlikeli bir Şekilde Delinmesi

Sizlere okuduğum bir kaza raporunun kısa bir özetini geçmek istiyorum. 

Olay Almanya’da yaşanmıştır. Bir dişli çubuk ile bir yangın malzemesini delme girişiminde bulunulmuş ve akabinde bir kaza meydana gelmiştir. 

Elektriksel Güvenlik Hayati Önem Arzeder.  Hatalı Temas Ölüm Riski Anlamına Gelir. 

Yapılacak İşin Tarifi: 

Basım ve yayın merkezine ait bir elektrik odasından, komşu salona iki hat ve eş potansiyel iletkeni çekilmesi gerekmektedir. İki mahal arasındaki duvar ateşe dayanıklı özelliktedir. Bu nedenle, zaten mevcut olarak çekilmiş kabloların etrafı bir yangın koruma malzemesiyle kapatılmış durumdadır. 

Burada açıklık oluşturularak yeni besleme hatlarının buradan geçirilmesi planlanmakta olup. çevresindeki çelik sac nedeniyle yaklaşık 4m yüksekliğindeki bu kısma erişim pek kolay değildir. Elektrik tesisatı yüklenicisi firma deneyimli bir teknisyenin yanına kendisine yardımcı olması için çırak olarak birini görevlendirmiştir. Şirket tarafından yangın koruma işlevi gören bir bölgede açıklık meydana getirme süreci için özel bir risk değerlendirmesi de yapılmamıştır. 

Kazanın Gelişimi : 

Teknisyen yangın koruma malzemesini dişli çubukla delmek istedi. Duvar yaklaşık 60 cm'lik bir kalınlığa sahipti. Büyük çabalara rağmen, her iki çalışan geçişte bir açıklık oluşturamadı. Teknisyen bu nedenle bir çekiç ve keski almak için alet aracına gitti. Çırak ise bu esnada dişli çubuk ile açıklığı oluşturmak için çalışmaya devam etti. Teknisyen arabadan döndüğünde, meslektaşının yerde bilinçsiz şekilde yattığını gördü. Hemen ambulans çağırdı ve ilk yardım müdahalelerini gerçekleştirdi. Neyse ki, çırak hızlı yardım ile kurtarılabildi. 

Kaza Nedeni: 

Kaza, dişli çubukla "delme" sırasında meydana geldi. Çırak, çalışma sırasında bir eliyle çelik saca temas ediyordu . Diğer eliyle tuttuğu dişli çubuk ve plaka arasında bulunduğu için vücudundan bir elektrik akımı aktı. Akım kendisini kaybedip merdivenden düştüğünde kesildi. 

Dişli Çubukla Kabloda Meydana Gelen Delinme Neredeyse Bir İnsanın Ölmesine Neden Olacaktı. 

Sonuç: 

Sonuç olarak standart ve yönetmeliklerde belirtilen canlı yani aktif kısımlar ile ilgili olarak alınması gereken önlemlere riayet etmek önemlidir. 

Kablolar zaten yangın bariyeri içerisinde döşenmiş olduğundan böyle bir çalışma öncesinde bu kablo veya kabloların elektriksel olarak devresinin kesilmesi önem arzetmektedir. Yangın duvarı içindeki açıklıklarda geniş kapsamlı bir çalışma bu nedenle çok tehlikelidir Çünkü açıklık içinde bulunan kabloların yeri tam olarak bilinmemektedir. En güvenli çözüm hatları elektriksiz bırakmak eğer bu mümkün değil ise farklı bir yerden bir delik açmaktır..

Elektrik Arkı Kazası

Yeraltı kablolarının enerjisini keserken (15 kv gerilim seviyesi) bir takım güvenlik önlemleri almak gerekliydi. Ne yazık ki bu önlemleri almamak bir teknikerin kazaya uğramasına neden oldu. 

Şimdi kendisinden bahsedeceğimiz ve elektrikli tren hatlarında görev yapan  teknikerimizin, havai hattın toprak hattına geçiş noktalarında besleme hatlarından her ikisini de topraklaması gerekirdi. 

Bir tren hattını besleyen enerji hattını taşıyan ve yeraltı kablosunun yerden yükselerek üzerine alındığı, kablo bağlantı kutusunda sonlandığı ve havai hat olarak devam ettiği taşıyıcı direk üzerinde bir topraklama yapılması her zaman öngörülür. Topraklama klemensleri havai hattın üzerine monte edilmelidir. 

Teknikerimiz, sahada sorumlu kişiden sözlü olarak besleme hattını ayırma görevini almıştır. Arkadaşı ile berabar direğe tırmanırlar. 

Güvenlik kemeri takıp en yakın canlı iletkene 1,5 metre mesafe kuralına uyarak topraklama işlemlerine hazırlık için işe koyulurlar. Direk tarafında kalan topraklama klemenslerini iletkenlerin üzerinde sabitleyip besleme yani yeraltı kablosu tarafındaki klemensleri topraklama çubuğunun üzerine taktıktan sonra topraklama çubuğunu kademe kademe (teleskopik yapıdadır) uzattılar. 

Teknikerler direkten hemen inmemeliydiler , çünkü havai iletkenlere topraklama tertibatını monte etmeden yeraltı kablosunun iletkenlerini tek fazlı bir yüksek gerilim test cihazı ile gerilimin varlığı noktasında kontrol etmeleri gerekmekteydi. 

Elektrikli Tren Hatlarınıın Şalt Manevralarında Güvenlik Her Zaman Çok Önemlidir. 

Topraklama iletkeninin üzerine takılı olduğu teleskopik topraklama çubuğunu uzattıkları sırada kaza meydana geldi. Teknikerlerden bir tanesi, daha önceden enerjisinin kesildiği bildirilmiş olan yeraltı kablosunun yükselerek direk üzerinde bittiği noktadaki klemens noktasının tehlike arz eden sınır bölgesi içerisine girmiş bulundu ve tam 15 kV gerilimin meydana getirdiği arktan etkilendi. Ark, büyük bir şans eseri sadece teknikerin gözleinde keratokonjunktivite neden oldu. Bu bahsedilen gözün kornea tabakasında bir tür güneş yanığı diyebileceğimiz bir problemdir. Asıl etken aşırı yüksek Ultraviyole ışığa maruz kalınmasıdır. 

Güneş yanıklarında olduğu gibi kazaya uğrayan tekniker ancak birkaç saat sonra ağrılardan şikayet etmeye başladı. Tıbbi müdahale olmaksızın, böyle bir kaza sonucunda retina tabakasında iltihap neticesinde meydana gelecek lekelerin kalıcı olması ve görme yetisini bozma ihtimali vardır. Tekniker kaza sonucunda beş gün boyunca iş göremez hale gelmiştir. 

İş sahasında Kazaları Önleme: 

• Tesisteki bir bölgenin gerilim altında olmadığı bildirilmesi durumunda bundan emin olunulmadığı takdirde o bölgeyi kesinlikle gerilim altında olarak düşünmek gerekir. Dikkatli olma zorunluluğu vardır. 
• Kritik aşamada, tekniker gerekli mesafe kurallarına uymalıdır. Yukarıdaki örnekte 15 kV gerilim seviyesi için en yakın canlı metal kısım için yaklaşık 1,5 metre mesafe her zaman bırakılmalıdır. Kazaya uğrayan teknikerimiz bu örnekte direk üzerindeki yeraltı kablosunun bittiği noktadaki klemens noktasında bu tehlikeli sınırın içerisinde kalmıştır. 
• Teknikerler yüksek gerilim sahasında (1 kV üzerindeki gerilimlerde ) mümkün olduğu ölçüde hat açmanın yazılı olarak doğrulanmış olduğu durumlarda işe koyulmalıdır. Ayrıca direktifi veren ile alan arasındaki konuşma dili tümüyle şalt işlemlerinin mesleki dili olmalıdır. 
• Şalt durumunun bildirilmesi ile ilgili olarak yazılı bir dökümantasyon oluşturulmalı ve şalt işlemini yapacak personelin bilgileri ile işleme ait tüm teknik detaylar verilmelidir.

Ekranlama Prensibi

Bir ekranlama ile istemediğimiz manyetik alanın belli belirli bir alanın dışarısına taşmasına büyük ölçüde mani olabilmemiz mümkün. 

Bunun için kullanılan ekranlama sacı yumuşak manyetik malzemelerden yapılır. Yumuşak manyetik malzeme manyetik geçirgenliği yani μr değeri yüksek olan yani manyetik olarak iyi iletken olan metal olarak düşünülmelidir. Yukarıdaki kafesin dışına hiç alan taşmıyor mu peki? Siz ne dersiniz bu konuda?

Elektrikli Cihazlarda Güvenlik Akış Diyagramı

Elektrikli cihazlarda güvenlik için gereken adımlar aşağıdaki akış diyagramı ile özetlenmiştir.

Elektrikli Cihazlarda Güvenlik Akış Diyagramı